Cuộc sống trong “khu ổ chuột” giữa nơi ở của giới siêu giàu Hàn Quốc

Sống giữa khu giàu nhất, nhưng vẫn chật vật từng ngày

Bà Lee Chang-wol sống ngay giữa Gangnam – khu đất đắt đỏ bậc nhất Seoul. Nhưng cuộc đời của bà lại đi theo một hướng hoàn toàn trái ngược với vẻ hào nhoáng xung quanh.

Gần 40 năm qua, bà sống trong một căn nhà nhỏ xíu, chỉ vỏn vẹn một phòng, không có nhà vệ sinh, nằm trong khu Guryong Village – nơi bị “kẹt” giữa những tòa cao ốc trị giá hàng triệu USD.

Chỉ cách vài bước chân, những căn hộ 3 phòng ngủ có giá khoảng 2,6 triệu USD (khoảng 68 tỷ đồng) mọc lên san sát. Hai thế giới giàu – nghèo đứng cạnh nhau, tạo nên một sự tương phản đến mức khó tin.

Chính quyền thành phố muốn giải tỏa khu vực này để triển khai dự án mới. Họ đề nghị bồi thường khoảng 3.300 USD (khoảng 86 triệu đồng) cho căn nhà của bà Lee, đồng thời yêu cầu bà rời đi trước giữa tháng 6, nếu không sẽ bị cưỡng chế. Nhưng bà từ chối.

“Tôi không biết mình sẽ đi đâu nếu rời khỏi nơi này. Sống qua từng ngày đã đủ khó khăn rồi”, bà nói.

Guryong là khu định cư tự phát rộng khoảng 28ha, nằm lọt thỏm giữa khu dân cư giàu có bậc nhất Hàn Quốc. Từ lâu, nơi này được xem là hình ảnh rõ ràng cho khoảng cách giàu – nghèo ngày càng lớn ở Seoul, khi giấc mơ có nhà của người thu nhập thấp ngày một xa vời.

Ở Hàn Quốc, nhiều người phải dồn toàn bộ tiền tiết kiệm để mua nhà. Nhưng giá bất động sản, đặc biệt tại Seoul, lại tăng nhanh hơn thu nhập. Riêng Gangnam là nơi giá leo thang mạnh nhất. Có nhà ở đây đồng nghĩa với sự giàu có.

Một ngày tháng 3, bà Lee chậm rãi bước trong con hẻm nhỏ chỉ đủ một người lách qua, phải cúi đầu tránh mái tôn rách và những dây điện chằng chịt. Dựa vào khung tập đi, bà trở về căn nhà không cửa sổ, lối vào chỉ rộng vài tấc, vừa là bếp, vừa là nơi sinh hoạt.

Chỉ cách đó một con đường 8 làn xe, những tòa chung cư hiện đại sáng rực rỡ, như thuộc về một thế giới khác. Ban đêm, phía bên kia rực sáng ánh đèn, còn Guryong gần như chìm trong bóng tối.

Cuộc giằng co với giấc mơ an cư

Từ năm 2023, chính quyền Seoul đã yêu cầu 1.107 hộ dân tại Guryong di dời. Hàng trăm người đã chuyển đến nơi ở tạm có hỗ trợ và thành phố hứa sẽ dành một phần trong số 3.800 căn hộ mới cho cư dân cũ.

Dù vậy, nhiều người vẫn quyết không rời đi vì lý do tiền bồi thường quá thấp, không đủ để họ thuê nhà lâu dài sau khi rời khỏi đây. Thông báo di dời được dán khắp nơi, nhưng người dân cũng treo biểu ngữ phản đối. “Chúng tôi đã sống ở đây 40 năm, hãy công nhận điều đó”, một người dân nói.

Với một số người, họ bị xem là những người chiếm đất trái phép, cố “giữ” một khu đất vàng. Nhưng ở góc nhìn khác, họ chỉ là những người bị bỏ lại phía sau trong guồng quay phát triển quá nhanh, đang cố bám víu vào cơ hội có một mái nhà ngay trên mảnh đất đã gắn bó cả đời.

Guryong hình thành từ trước Thế vận hội Mùa hè 1988. Khi các “khu ổ chuột” ở trung tâm Seoul bị giải tỏa, người nghèo bị đẩy ra vùng ven, tự dựng nhà tạm bằng những vật liệu nhặt được.

Theo thời gian, một “thị trường ngầm” dần hình thành, khi người dân mua bán lại những căn chòi không giấy tờ. Tuy nhiên, chính quyền không chấp nhận đăng ký các khu nhà này để tránh việc cư dân đòi bồi thường khi khu vực được tái phát triển.

Thậm chí, trong thời gian diễn ra Thế vận hội, thành phố còn dựng tường chắn để che khuất Guryong khỏi tầm nhìn. “Họ gần như trở nên vô hình trên giấy tờ, dù vẫn tồn tại”, nhà nghiên cứu Lim Mi-ri nhận định.

Do thiếu hạ tầng cơ bản, điện và nước chỉ được cung cấp đến đầu đường. Người dân phải tự kéo dây vào trong, tạo thành mạng lưới chắp vá. Mỗi khi mưa lớn, đường biến thành bùn lầy, việc đi lại vô cùng vất vả.

“Một ngày nọ, con gái tôi về nhà và kể rằng các bạn cùng lớp đã đổ rác lên bàn học của nó, vì họ nói nhà chúng tôi sống gần bãi rác”, bà Kim Young-gi (91 tuổi) kể.

Bị phần còn lại của thành phố xa lánh, Guryong dần hình thành một cộng đồng riêng, có cửa hàng tạp hóa, tiệm làm tóc, cửa hàng, vài nhà thờ. Họ kiếm sống bằng nghề rửa bát, làm công nhật hoặc thu gom rác.

Hiện nay, Guryong đã thu hẹp đáng kể, nhiều căn nhà sụp đổ, cỏ dại mọc um tùm, quạ bay quanh những đống đồ bị bỏ lại. Những nhà vệ sinh ngoài trời nằm rải rác khắp làng, dành cho những người có nhà quá nhỏ để có thể xây một nhà vệ sinh riêng.

Chậu trồng rau, bình gas, những chồng than mới và đã qua sử dụng dựa vào tường. Mái nhà được che bằng bông thủy tinh và bạt nhựa, cố định tạm bợ bằng lốp xe cũ.

Những vật liệu dễ cháy như bạt nhựa, sợi thủy tinh khiến nơi đây thường xuyên đối mặt với nguy cơ hỏa hoạn. Một vụ cháy hồi tháng 1 đã thiêu rụi một phần khu làng, buộc 180 người phải sơ tán.

Bà Ko Jae-ok (86 tuổi) – một nữ hộ sinh đã nghỉ hưu – từng tiết kiệm từng đồng xu, chỉ đi taxi ba lần trong đời. Toàn bộ số tiền bà cất dưới sàn nhà đã mất sạch sau vụ cháy. “Tôi không thể cứu được bất cứ thứ gì”, bà nói. Hiện bà sống trong khu nhà tạm trú cộng đồng trong làng.

Trong khi đó, ông Baek Su-hyeon (66 tuổi) ngủ trong một chiếc lều gần căn nhà bị cháy. Ông từ chối khoản hỗ trợ 4.000 USD (khoảng 105 triệu đồng) của chính quyền để ông thuê một căn nhà mới, vì cho rằng số tiền này không đủ để duy trì cuộc sống lâu dài.

Khi những dự án mới dần thành hình, câu chuyện của Guryong rồi có thể sẽ khép lại. Nhưng những gì nơi này để lại, khoảng cách giàu nghèo, khát vọng được an cư, và quyền có một mái nhà đúng nghĩa, có lẽ vẫn là bài toán mà Seoul chưa thể giải trọn.